CgÀtå E¯ÁSÉAiÀÄÄ 11-01-1864 gÀAzÀÄ d£ÀävÁ½vÀÄ. DUÀ LzÀÄ C¢üPÁjUÀ¼À£ÉÆß¼ÀUÉÆAqÀÄ CzÀgÀ°è ªÉÄÃdgï ºÀAlgï CªÀgÀÄ ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁjUÀ¼ÉAzÀÄ, CªÀjUÉ £Á®ÄÌ C¢üPÁjUÀ¼ÀÄ ¸ÀºÁAiÀÄPÀgÉAzÀÄ, Lt. f.eÉ. ªÁå£À ¸ÉÆêÀÄgÉì£ï, Lt. E.qÀ§Æèöå.¹.ºÉZï. «Ä®ègï, ²æà ¹.J. qÁ¨ïì CªÀgÀÄ ¸ÀºÁAiÀÄPÀ ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁjUÀ¼ÉAzÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ²æà ªÀiÁzsÀªÀgÁªï, G¥À ¸ÀºÁAiÀÄPÀ ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁj CªÀgÀÄ PÉ®¸À ¤ªÀð»¸ÀÄwÛzÀÝgÀÄ. EzÀ£ÀÄß DzsÀĤPÀ ªÉÄʸÀÆj£À DgÀA¨sÀ JAzÀÄ ¥ÀjUÀt¸À§ºÀÄzÁVzÉ. 1886 gÀ°è ²æà J¯ï. JPÉmïì CªÀgÀ£ÀÄß ªÉÄʸÀÆj£À E£ïì¥ÉPÀÖgï d£ÀgÀ¯ï D¥sï ¥sÁgɸïÖ JAzÀÄ £ÉêÀÄPÀ ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. F ºÉƸÀ E£ïì¥ÉPÀÖgï d£ÀgÀ¯ï D¥sï ¥sÁgɸïÖ CªÀgÀÄ E¯ÁSÉAiÀÄ ¥ÀÄ£Àgï ¸ÀAWÀl£Á PÁAiÀÄðªÀ£ÀÄß ¥ÁægÀA©ü¹zÀgÀÄ. f¯Áè¢üPÁjUÀ¼ÀÄ CgÀtåzÀ f¯Áè DqÀ½vÀPÉÌ dªÁ¨ÁÝgÀgÀ£ÁßV ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. CzÀ®èzÉ ªÀ®AiÀÄ CgÀtå C¢üPÁj, ªÀ£À¥Á®PÀgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ «ÃPÀëPÀjUÉ aPÀÌ ¥ÀæªÀiÁtzÀ DqÀ½vÀ ªÀåªÀ¸ÉÜ ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. 1-11-1900 gÀ°è ²æà ªÀÄÄvÀÛtÚ CªÀgÀ£ÀÄß CgÀtå ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁj ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀPÁðgÀzÀ JPïì-C¦ü¹AiÉÆà PÁAiÀÄðzÀ²ðAiÀÄ£ÁßV £ÉêÀÄPÀ ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. £ÀAvÀgÀ 1901 gÀ°è ²æà ¦UÉÆÃmï CªÀgÀÄ ¤ªÀÈvÀÛgÁzÀ ¸Àé®à CªÀ¢üAiÀÄ°èAiÉÄà ²æà ªÀÄÄvÀÛtÚ CªÀgÀÄ E¯ÁSÉAiÀÄ ªÀÄÄRå¸ÀÜgÁzÀgÀÄ. ²æà ªÀÄÄvÀÛtÚ CªÀgÀÄ 12 ªÀµÀðzÀ ¢ÃWÁðªÀ¢üAiÀÄ ¸ÉêÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀiÁr 1913 gÀ°è ¤ªÀÈvÀÛgÁzÀgÀÄ. £ÀAvÀgÀ 1914 gÀ°è ²æà JªÀiï.f. gÁªÀÄgÁªï CªÀgÀÄ GvÀægÁ¢üPÁj J¤¹zÀgÀÄ. F ªÉüÉUÉ ªÉÆzÀ® ªÀĺÁAiÀÄÄzÀÝ ¥ÁægÀA¨sÀªÁVzÀÝjAzÀ 1313 l£ï gÀ¥sÁÛUÀÄwÛzÀÝ ²æÃUÀAzsÀ 70 l£ï gÀ¥sÁÛUÀĪÀAvÁV ªÉÄʸÀÆgÀÄ CgÀtåzÀ DyðPÀvÉAiÀÄ°è §ºÀ¼À »£ÉßqÉ D¬ÄvÀÄ. DzÀÄzÀjAzÀ ¸ÀPÁðgÀªÀÅ vÀ£ÀßzÉà DzÀ PÁSÁð£ÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÁægÀA©ü¸À®Ä ¤tð¬Ä¹vÀÄ. CzÀgÀ ¥ÀæPÁgÀ ¨ÉAUÀ¼ÀÆj£À°è ¸ÀtÚ WÀlPÀªÀ£ÀÄß ªÀÄvÀÄÛ ªÉÄʸÀÆj£À°è zÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ WÀlPÀªÀ£ÀÄß ¸Áܦ¹ ¸ÀA¥ÀætðªÁzÀ AiÀıÀ¹é ¥ÀqɬÄvÀÄ. EzÀÄ ªÉÄʸÀÆgÀÄ ²æÃUÀAzsÀzÀ «µÀAiÀÄzÀ°è CvÀåAvÀ ªÀĺÀvÀézÀ WÀl£É E¤¹zÉ. ²æà ©.«. CAiÀÄåAUÁgï CªÀgÀÄ ²æà JªÀiï.f. gÁªÀÄgÁªï CªÀgÀ GvÀÛgÁ¢üPÁjAiÀiÁV 1921 gÀ°è ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁjAiÉÄAzÀÄ PÉ®¸À ¤ªÀð»¹zÀgÀÄ. EªÀgÀÄ ªÉÄʸÀÆgÀÄ CgÀtå E¯ÁSÉAiÀÄ EwºÁ¸ÀzÀ¯Éèà Cw ºÉZÀÄÑ CªÀ¢üAiÀÄ°è ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁjAiÉÄAzÀÄ 14 ªÀµÀð PÁAiÀÄð¤ªÀ𻹠1935 gÀ°è ¤ªÀÈvÀÛgÁzÀgÀÄ.

CgÀtå ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁj ºÀÄzÉÝAiÀÄ£ÀÄß §zÀ¯Á¬Ä¹ ªÀÄÄRå CgÀtå ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁjAiÉÄA§ ºÀÄzÉÝAiÀÄ£ÁßV ¥ÀjªÀwð¹ E¯ÁSÁ ªÀÄÄRå¸ÀÜgÀ£ÁßV ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. CzÀ®èzÉ DqÀ½vÁvÀäPÀªÁzÀ ºÀÄzÉݬÄAzÀ CgÀtåzÀ ªÉåeÁÕ¤PÀ C©üªÀÈ¢Þ PÁAiÀÄðUÀ¼À£ÀÄß ¤ªÀð»¸À¯Á¬ÄvÀÄ. 1935gÀ°è ²æà ªÀiÁZÀAiÀÄå CªÀgÀÄ ²æà gÁªÀÄ CAiÀÄåAUÁgï CªÀgÀ HvÀÛgÁ¢üPÁjAiÀiÁV ªÀÄÄRå CgÀtå ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁjUÀ¼ÁV PÁAiÀÄ𠤪Àð»¹zÀgÀÄ. 1939 gÀ°è JgÀqÀ£É ªÀĺÁAiÀÄÄzÀÝzÀ ¥ÁægÀA¨sÀzÀ ¢£ÀUÀ¼À°è ²æà d¨Áâgï CªÀgÀÄ ªÀÄÄRå CgÀtå ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁjUÀ¼ÉAzÀÄ PÉ®¸À ¤ªÀ𻹠1945 gÀ°è ¤ªÀÈwÛAiÀiÁzÀgÀÄ. 1946-56 gÀ zÀ±ÀªÀiÁ£ÀzÀ°è E¯ÁSÉAiÀÄ PÁAiÀÄðZÀlĪÀnPÉUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ DzÁAiÀĪÀÅ C¢üPÀªÁV E¯ÁSÉAiÀÄÄ ¥Àætð¥ÀæªÀiÁtzÀ°è ¸À±ÀPÀÛªÁ¬ÄvÀÄ. CgÀtå PÀȶPÀ ºÀÄzÉÝAiÀÄ£ÀÄß £ÉêÀÄPÀ ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ, CzÀ®èzÉ gÁdå ¨sÀƸÁgÀ ¸ÀAgÀPÀëuÁ¢üPÁj ¨ÉÆÃqÀð£ÀÄß ¸Áܦ¸ÀĪÀÅzÀ®èzÉ ²æÃUÀAzsÀ ¸ÉÖçöåPï PÀ«Än ¸Áܦ¸À¯Á¬ÄvÀÄ. 1956 gÀ CAvÀåzÀ°è PÉÃAzÀæ ¸ÀPÁðgÀªÀÅ CgÀtå ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£Á ¥ÀæAiÉÆÃUÁ®AiÀĪÀ£ÀÄß C©üªÀÈ¢üÝUÉƽ¹ zÀQët ¥ÁæzÉòPÀ CgÀtå ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£Á PÉÃAzÀæªÀ£ÁßV ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ.

F zÀ±ÀPÀzÀ°è CvÀåAvÀ ¥ÀæªÀÄÄR «µÀAiÀĪÁzÀ ºÉƸÀ ªÉÄʸÀÆgÀÄ gÁdå (PÀ£ÁðlPÀ gÁdå) 1-11-1956 gÀ°è GzÀAiÀĪÁ¬ÄvÀÄ. F CªÀ¢üAiÀÄ°è ªÉÄʸÀÆgÀÄ E¯ÁSÉAiÀÄÄ CvÀåAvÀ ªÀÄÄRå §zÀ¯ÁªÀuÉUÀ¼À£ÀÄß ¥ÀqɬÄvÀÄ. PÀ£ÁðlPÀ ¸ÀAWÀl£É¬ÄAzÀ LzÀÄ CgÀtå DqÀ½vÀUÀ¼ÀÄ (ºÀ¼Éà ªÉÄʸÀÆgÀÄ gÁdå, ªÀÄÄA¨ÉÊ, ªÀÄzÁæ¸ï, ºÉåzÀgÁ¨Ázï ªÀÄvÀÄÛ PÉÆqÀUÀÄ) MAzÉà WÀlPÀzÀ°è ¨É¸ÀÄUÉ DUÀ¨ÉÃPÁzÀÄzÀjAzÀ zÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ vÁAwæPÀ ªÀÄvÀÄÛ DqÀ½vÀzÀ ¸ÀªÀĸÉåUÀ¼ÀÄ GzÀ㫹zÀªÀÅ. CgÀtå SÁAiÉÄÝ PÁ£ÀÆ£ÀÄUÀ¼ÀÄ, ¥ÀzÀÞwUÀ¼ÀÄ gÀÆrüUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¹§âA¢UÀ¼ÀÄ EvÁå¢ ¸ÀªÀĸÉåUÀ¼À£ÀÄß §UɺÀj¸À®Ä 1962 gÀªÀgÉUÉ PÁAiÀĨÉÃPÁ¬ÄvÀÄ.

| ¥ÀQë£ÉÆÃl | EwºÁ¸À | ¸ÀAWÀl£É | ªÁ¶ðPÀ ªÀgÀ¢ | £ÁUÀjÃPÀgÀ ¸À£ÀßzÀÄ | ZÀlĪÀnPÉUÀ¼ÀÄ | WÀlPÀUÀ¼ÀÄ | ¥ÀqÉzÀ ¥Àæ±À¹ÛUÀ¼ÀÄ |